۴ برنامه تحولی در سازمان بهزیستی؛ هوش مصنوعی به کمک مدیریت بهزیستی می‌آید

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، برنامه‌های تحولی معاونت توسعه منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی با حضور سید جواد حسینی رئیس، علیرضا انجلاسی معاون توسعه منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی، مدیران، کارشناسان و مشاوران برگزار شد.

جزئیات بخش نخست این نشست را در ادامه می‌خوانید:

سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست با اشاره به اهداف برگزاری جلسات هم‌اندیشی با کارکنان، گفت: هدف از برگزاری این جلسات دیدار با کارکنان، ایجاد ادراک مشترک سازمانی و بررسی برنامه‌های تحولی سازمان است. از نظر عملکردی رضایت بسیار بالایی از این معاونت دارم. در دوران جنگ، تمامی پرداختی‌ها به‌موقع انجام شد و هیچ خللی در ارائه خدمات و پرداخت‌ها به وجود نیامد همچنین در اوج تنگناها و محدودیت‌های مالی، سازمان بهزیستی بالاترین سطح جذب و تخصیص اعتبارات را تجربه کرد.

وی افزود: سهم بودجه سازمان بهزیستی از بودجه عمومی دولت در سال ۱۴۰۵ به ۲.۴ درصد رسیده که بالاترین رکورد در این حوزه محسوب می‌شود.

رئیس سازمان بهزیستی در ادامه با اشاره به اجرای ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت گفت: زمانی که مسئولیت سازمان را برعهده گرفتم تنها ۸ درصد بودجه مورد نیاز برای اجرای این ماده تأمین می‌شد اما اکنون این میزان به ۲۴ درصد رسیده است. همچنین از سال ۱۴۰۰ تاکنون اعتبارات این بخش بیش از هفت برابر افزایش یافته است البته موضوع مهم این است که این بودجه تا چه میزان می‌تواند اهداف پیش‌بینی‌شده در قانون را محقق کند.

حسینی همچنین از تثبیت برخی ردیف‌های بودجه‌ای در سازمان خبر داد و گفت: اورژانس اجتماعی دارای ردیف پایدار در بودجه شد و بودجه صندوق حمایت و ضمانت از فرصت‌های شغلی نیز در بودجه دارای ردیف پایدار شده است.

وی با تأکید بر اهمیت سیاست‌های رفاهی در جامعه اظهار کرد: طبقات اجتماعی نباید به گونه‌ای در هم فشرده شوند که افراد با یک شوک ساده از طبقه متوسط به طبقات پایین‌تر سقوط کنند در چنین شرایطی سیاست‌های رفاهی باید نقش خود را ایفا کنند. دولت‌های رفاه نیز پس از جنگ جهانی دوم با هدف جلوگیری از عمومی شدن فقر و فشردگی طبقات اجتماعی شکل گرفتند.

۴ برنامه تحولی در بهزیستی

رئیس سازمان بهزیستی با بیان اینکه منظور از برنامه‌های تحولی، برنامه‌های مبتنی بر بهره‌وری است، گفت: در سازمان بهزیستی چهار برنامه تحولی تعریف شده است.

وی این برنامه‌ها را شامل حرکت از مرکزمحوری به خانواده‌محوری، تحول از سالمندی مخاطره‌آمیز به سالمندی سالم از طریق اجرای ۱۰ اقدام، گذار از یارانه‌پردازی به توانمندسازی با اجرای هشت برنامه و همچنین حرکت از رویکرد آسیب‌شناسی به سمت پیشگیری عنوان کرد علاوه بر این، گذار از تکیه صرف بر منابع دولتی به سمت مشارکت‌محوری و محله‌محوری نیز از محورهای مهم برنامه‌های تحولی سازمان بهزیستی است.

حسینی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت هوشمندسازی و تحول دیجیتال گفت: هوشمندسازی و تحول دیجیتال از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. دنیا تاکنون چند موج تحول شامل فیزیکال، دیجیتال، منتال و متاورس را پشت سر گذاشته است و اگر خود را با این شرایط تطبیق ندهیم از تحولات جهانی عقب خواهیم ماند.

رئیس سازمان بهزیستی تصریح کرد: با تحقق تحول دیجیتال، هزینه‌ها به شکل معناداری کاهش خواهد یافت. ایجاد داشبورد مدیریتی مبتنی بر هوش مصنوعی نیز یکی از ضروری‌ترین اقداماتی است که باید در حوزه اداری انجام دهیم.

حسینی همچنین با اشاره به اهمیت سرمایه انسانی در سازمان‌ها گفت: سرمایه انسانی دارای دو بخش اصلی است و کارکنان باید از دانش و مهارت کافی برخوردار باشند باید منابع انسانی را به سرمایه انسانی تبدیل کنیم و سطح دانش، مهارت و توانایی‌های ارتباطی آنان را ارتقا دهیم. در کنار دانش و مهارت، ایجاد انگیزه نیز ضروری است. متأسفانه نظام جذب در دستگاه‌های اداری مبتنی بر شایستگی نیست و نظام ارتقای شغلی نیز بر مبنای شایستگی عمل نمی‌کند و این دو نقیصه به شدت به انگیزه کارکنان آسیب زده است.

رئیس سازمان بهزیستی در پایان با تأکید بر ضرورت شفافیت مالی اظهار کرد: شفافیت در بودجه از اهمیت بالایی برخوردار است و حتی یک ریال بودجه غیرشفاف نباید هزینه شود.

از حکمرانی هوشمند و تمرکززدایی تا توسعه سرمایه انسانی و تحول دیجیتال

در این نشست علیرضا انجلاسی معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی کشور در تشریح رویکردهای تحولی این معاونت با اشاره به ضرورت ایجاد توازن در نظام‌های مدیریتی و ارزیابی عملکرد اظهار کرد: در سیستم‌های سنتی، وزن شاخص‌های مالی به شدت بالاست در حالی که حوزه‌هایی همچون توسعه و یادگیری، فرآیندهای داخلی و حوزه‌های کسب‌وکار با چالش مواجه هستند. ضروری است میان این چهار بخش توازن برقرار شود و تمرکز صرف بر شاخص‌های مالی کنار گذاشته شود تا همه ابعاد سازمان به صورت متوازن مورد توجه قرار گیرند.

وی با تبیین مفهوم کارآمدی در سازمان بهزیستی گفت: کارآمدی سازمان بهزیستی به معنای توانایی سازمان در استفاده بهینه از منابع و ظرفیت‌ها به منظور تحقق اهداف و مأموریت‌های اجتماعی و ایجاد تغییرات مثبت و پایدار در زندگی افراد، خانواده‌های تحت پوشش و جامعه است.

انجلاسی افزود: از منظر بهزیستی، کارآمدی به معنای ارائه خدمات مؤثر، باکیفیت، به‌موقع و عادلانه به گروه‌های هدف با مشارکت مردم و استفاده بهینه از منابع در راستای تحقق مأموریت‌های سازمان و جلب رضایت ذی‌نفعان است.

معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی هدف نهایی کارآمدی را بهبود کیفیت زندگی افراد و خانواده‌ها، کاهش آسیب‌های اجتماعی، ارتقای عدالت اجتماعی، افزایش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، پایداری خدمات و توسعه اجتماعی عنوان کرد.

وی عوامل مؤثر بر کارآمدی را شامل مدیریت کارآمد و رهبری اثربخش، فرهنگ سازمانی خدمت‌محور، مدیریت دانش و نوآوری، نظارت و ارزیابی عملکرد و همچنین سیاست‌گذاری و قوانین حمایتی دانست.

دکترین جامعه‌محوری و محله‌محوری

انجلاسی در ادامه به دکترین جامعه‌محوری و محله‌محوری اشاره کرد و گفت: منابع، نظام پایش و ارزیابی، سیاست‌ها و راهبردها، زیرساخت‌های فرهنگی، فنی و ابزارها از ارکان این دکترین هستند.

وی با اشاره به اجرای طرح سلام اظهار کرد: اجرای پروژه‌های ملموس و مشهود محله‌ای، بذرافشانی برای همکاری با سایر محلات و مناطق، شکل‌گیری بانک دارایی‌های محله‌ای، اجرای برنامه‌های بسیج اجتماعی، شفافیت، ارتقای سرمایه اجتماعی، ایجاد و تعمیق مفاهیم هویت محله‌ای و اجرای برنامه‌های جریان‌سازی و اجتماع‌محور از جمله اهداف این طرح است. در اجرای پروژه‌های ملموس و مشهود محله‌ای، حمایت از پروژه‌های زودبازده و هدایت منابع به سمت طرح‌هایی که بیشترین اثر اجتماعی را دارند، مدنظر قرار گرفته است.

وی ادامه داد: برای ایجاد و تعمیق مفاهیم هویت محله‌ای، آموزش کارکنان با رویکرد محله‌محوری و تخصیص منابع به ابتکارات محله‌ای در دستور کار قرار دارد. همچنین در حوزه ارتقای سرمایه اجتماعی، آموزش کارکنان در زمینه توسعه محلی، ارتقای نظام شفافیت مالی و عملکردی و انتشار گزارش‌های عملکرد طرح دنبال می‌شود. اعلام شاخص‌های تخصیص بودجه برای محلات، مشخص شدن سهم هر استان، شهرستان و محله از اعتبارات طرح و امکان رهگیری بودجه از ستاد تا محله از جمله اقدامات پیش‌بینی شده در این حوزه است.

وی با بیان اینکه تحقق این اهداف نیازمند نگاه سیستمی است، گفت: تفکر، طراحی، ابزار، طرح، فرآیند و پروژه باید به صورت یکپارچه دیده شوند. در نظام تفکر باید هم‌سوسازی، ایجاد اجماع فکری، تمرکز بر یکپارچگی تفکر، هدایت فکر به سمت موضوعات مشخص و شکل‌گیری وحدت دیدگاه سازمانی محقق شود.در بخش طراحی نیز تعریف روشن اهداف، شناسایی ذی‌نفعان، تحلیل و ارزیابی ایده‌ها و مدیریت ریسک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی ابزارهای این مسیر را اسناد بالادستی، دستورالعمل‌ها، منابع و امکانات بالفعل و بالقوه و دارایی‌های سازمانی عنوان کرد.

چهار منظر تحول سازمانی

انجلاسی با اشاره به چهار منظر اصلی تحول سازمانی اظهار کرد: در حوزه توسعه و یادگیری، همسویی اهداف کارکنان، دسترسی به اطلاعات استراتژیک و توسعه مهارت‌های راهبردی باید محقق شود. در حوزه فرآیندها، بهبود خدمات فعلی سازمان، شناخت بهتر نیازهای گروه‌های هدف و توسعه خدمات جدید مورد توجه قرار دارد.

معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی ادامه داد: در حوزه گروه‌های هدف، افزایش اعتماد و اطمینان به خدمات و توصیه‌های سازمان دنبال می‌شود و در حوزه مأموریت نیز افزایش بهره‌وری سازمانی و ارتقای رضایت ذی‌نفعان استراتژیک مورد نظر است.

انجلاسی با اشاره به ابلاغ ۱۳ چرخش تحولی از سوی رئیس سازمان بهزیستی گفت: برای تحقق این چرخش‌ها باید مشخص شود هر یک از آن‌ها با کدام چالش‌های سازمان پیوند دارد. چرخش از سیاست‌ها و برنامه‌های قطبی‌ساز و نابرابر به سیاست‌های مبتنی بر عدالت با چالش‌هایی نظیر تاب‌آوری پایین، کاهش انگیزه و نشاط سازمانی و ضرورت پایداری منابع عدالت‌محور ارتباط دارد.چرخش از تصمیم‌گیری‌های متمرکز به رویکردهای مشارکت‌جویانه و تمرکززدایی با چالش‌هایی همچون سرمایه انسانی آینده‌نگر و عدم توازن میان تمرکز و تفویض اختیار مرتبط است.

معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی تصریح کرد: چرخش از سیاست‌گذاری مبتنی بر منابع صرفاً دولتی به سمت خلق فرصت‌های جدید نیز با چالش‌هایی نظیر حکمرانی هوشمند و دیجیتال، شکاف میان منابع و مأموریت، گسست میان برنامه، بودجه و عملکرد و همچنین مدیریت مصرف انرژی ارتباط دارد.

چالش‌های اصلی سازمان

انجلاسی چالش‌های سازمان را در سه سطح زمینه‌ای، فرآیندی و محتوایی دسته‌بندی کرد و گفت: در حوزه حکمرانی هوشمند با چالش‌هایی مواجه هستیم چون داده‌های مالی، انسانی، بودجه‌ای و عملکردی یکپارچه نیستند و سطوح مختلف سازمان به اطلاعات معتبر و به‌هنگام دسترسی ندارند. تصمیم‌ها عمدتاً بر مبنای تحلیل داده و داشبوردهای مدیریتی اتخاذ نمی‌شوند و بستر لازم برای مدیریت هوشمند امور حقوقی نیز به طور کامل فراهم نشده است.

وی در خصوص عدم توازن میان تمرکز و تفویض اختیار اظهار کرد: تمرکز تصمیم‌های مالی و بودجه‌ای، ضعف در تعریف مرز اختیارات ستاد و صف و محدود بودن اختیارات واحدهای استانی و اجرایی از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه است.

معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی همچنین با اشاره به موضوع سرمایه انسانی آینده‌نگر گفت: استقرار نظام شایستگی، ضعف در جانشین‌پروری مدیریتی و عدم دریافت مجوز جذب نیروهای طرحی و سرباز از چالش‌های جدی منابع انسانی به شمار می‌رود.

انجلاسی اهداف این معاونت را شامل استقرار نظام مدیریت منابع به صورت بهینه، شفاف و پاسخگو، اصلاح و بهبود ساختارها و نظام‌های مدیریتی، تقویت پشتیبانی مؤثر از مأموریت‌های سازمان، تحول دیجیتال، بهینه‌سازی هزینه‌های سازمانی و ارتقای سرمایه انسانی و توسعه شایستگی‌های مدیریتی عنوان کرد.

وی افزود: تحول دیجیتال در پاسخ به چالش حکمرانی هوشمند و دیجیتال، استقرار نظام مدیریت منابع در پاسخ به شکاف میان منابع و مأموریت و گسست برنامه، بودجه و عملکرد، ارتقای سرمایه انسانی در پاسخ به چالش سرمایه انسانی آینده‌نگر و اصلاح ساختارها در پاسخ به عدم توازن میان تمرکز و تفویض اختیار تعریف شده است. بهینه‌سازی هزینه‌های سازمانی نیز در راستای مدیریت مصرف انرژی و پایداری منابع عدالت‌محور و تقویت پشتیبانی مؤثر از مأموریت‌های سازمان در پاسخ به چالش تاب‌آوری پایین، انگیزه و نشاط سازمانی دنبال می‌شود.

وی مهم‌ترین برنامه‌های تحولی را استقرار نظام جامع داده و اطلاعات در حوزه منابع، بودجه، عملکرد و نیروی انسانی، طراحی و پیاده‌سازی داشبوردهای مدیریتی برای پایش شاخص‌های کلیدی عملکرد، افزایش شفافیت و استقرار حکمرانی هوشمند عنوان کرد. تدوین چارچوب سطح‌بندی تصمیمات سازمانی، استقرار مدل بودجه‌ریزی متناسب با اختیارات و مرزبندی دقیق وظایف ستاد و صف از مهم‌ترین راهکارهای تمرکززدایی است.

وی همچنین ترسیم مدل شایستگی برای مشاغل آینده، دریافت مجوز کانون شایستگی، توانمندسازی مدیران برای تصمیم‌گیری آینده‌نگر و مدیریت داده‌محور منابع انسانی برای پیش‌بینی ترک خدمت و جانشین‌پروری را از برنامه‌های توسعه سرمایه انسانی برشمرد.

انجلاسی گفت: توسعه تحول دیجیتال موجب افزایش شفافیت داده‌ها، قابلیت ردیابی تصمیمات، ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، افزایش هماهنگی بین واحدها، کاهش تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای و بهبود پاسخگویی مدیریتی خواهد شد. استقرار نظام مدیریت منابع به صورت بهینه، شفاف و پاسخگو، هم‌ترازی بیشتر تخصیص منابع با مأموریت‌های سازمان، شفاف شدن نسبت منابع مصرف‌شده به ارزش مأموریتی، کاهش پروژه‌های غیرهمسو، افزایش قابلیت ارزیابی واحدها و تصمیم‌گیری مبتنی بر عملکرد را به دنبال دارد.

معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی ادامه داد: ارتقای سرمایه انسانی و توسعه شایستگی‌های مدیریتی موجب افزایش آمادگی نیروی انسانی برای حال و آینده، توسعه جانشین‌پروری، ارتقای مهارت‌های مدیریتی، نگهداشت سرمایه انسانی توانمند و شکل‌گیری فرهنگ یادگیری مستمر خواهد شد.

وی همچنین شفاف شدن مرز تصمیم‌گیری‌ها،کاهش گلوگاه‌های مدیریتی، افزایش سرعت اجرا، افزایش مسئولیت‌پذیری واحدها و کاهش دوباره‌کاری را از نتایج اصلاح ساختارها و نظام‌های مدیریتی برشمرد.

انجلاسی کاهش مصرف انرژی، کاهش هزینه‌های جاری، شکل‌گیری رفتار مصرف بهینه، توزیع عادلانه‌تر منابع و پایداری بیشتر تخصیص‌ها را از نتایج بهینه‌سازی هزینه‌های سازمانی دانست.

معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی از تدوین نظام و مدل شایستگی خبر داد و گفت: در این مدل، جانشین‌پروری پیش‌بینی شده است تا افراد در مناسب‌ترین شرایط برای تصدی مشاغل مختلف به کار گرفته شوند.

وی از تدوین دستورالعمل‌های جدید برای تمرکززدایی از فرآیندهای قابل واگذاری خبر داد و افزود: هوشمندسازی فرآیندهای حقوقی نیز در دستور کار قرار دارد تا مدیران بتوانند در کوتاه‌ترین زمان به منابع و مستندات مورد نیاز برای دفاع از حقوق جامعه هدف دسترسی داشته باشند.

انجلاسی استانداردسازی قراردادها را از دیگر برنامه‌های مهم معاونت عنوان کرد و گفت: در حوزه قراردادها با چالش‌هایی مواجه هستیم و استانداردسازی فرآیند انعقاد قراردادها می‌تواند به افزایش شفافیت و کاهش مشکلات کمک کند.

وی با اشاره به برنامه‌های مدیریت مصرف انرژی اظهار کرد: با توجه به موضوع ناترازی انرژی، اقدامات متعددی در این حوزه انجام شده و سازمان بهزیستی موفق به دریافت گواهینامه مدیریت سبز شده است، اما همچنان باید گام‌های بیشتری در این مسیر برداشته شود.

بازسازی اقامتگاه‌ها، مهندسی پروژه‌های در حال احداث در اردوگاه‌ها، استفاده از ظرفیت استان‌ها برای برگزاری جشنواره‌ها، پیگیری تأمین ناوگان اورژانس اجتماعی، پیگیری برگزاری دومین آزمون استخدامی ویژه افراد دارای معلولیت، جذب ۶۰۰ نیروی پیمانی از میان افراد غیرمعلول و برگزاری دوره‌های آموزش ضمن خدمت حقوق افراد دارای معلولیت برای کارکنان تمامی دستگاه‌های اجرایی از دیگر برنامه‌های در دست اجرای این معاونت است.

اقدامات تحولی در حوزه مالی و منابع انسانی

انجلاسی با اشاره به اقدامات تحولی معاونت توسعه مدیریت و منابع گفت: یکی از اقدامات تحولی این است که بیستم هر ماه با رایزنی مستمر با سازمان برنامه و بودجه و خزانه‌داری، اعتبارات یارانه مراکز نگهداری روزانه، شبانه‌روزی و CBR را به موقع پرداخت کنیم. در ایام جنگ نیز تلاش شد مدیریت و راهبری حوزه مالی و اداری سازمان به گونه‌ای انجام شود که مجموعه دچار ناترازی نشود.

معاون منابع و پشتیبانی سازمان بهزیستی ادامه داد: با پیگیری‌های مستمر و تلاش فراوان، مجوز برگزاری دومین آزمون استخدامی ویژه افراد دارای معلولیت اخذ شد و برای جذب افراد دارای معلولیت در وزارت آموزش و پرورش نیز رایزنی‌های گسترده‌ای صورت گرفت.

وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که سازمان از نظر منابع انسانی با فرسودگی نیروها مواجه شده است، موفق شدیم مجوز جذب ۶۰۰ نیروی جدید را برای تقویت بدنه منابع انسانی سازمان دریافت کنیم.در حوزه خدمات رفاهی کارکنان نیز تلاش شده است حقوق، اضافه‌کار و بیمه تکمیلی بازنشستگان سازمان بهزیستی به صورت کامل پرداخت و تأمین شود.